نرم افزار های مورد نیاز

تبلیغات متنی


احتمال فوران آتشفشان دماوند وجود دارد؟ پس از وقوع سیل در گزنک مازندران، شایعاتی مبنی بر این که گرم شدن قله دماوند و فعالیت آن باعث جاری شدن این سیلاب شده به وجود آمد که اکنون کارشناسان در این مورد توضیح می‌دهند.

در هفته گذشته در گزنک استان مازندران سیلی جاری شد که به عقیده کارشناسان به دلیل ذوب شدن ناگهانی یخچال های قله دماوند به وقوع پیوست. پس از این اتفاق، شایعاتی مبنی بر فعال شدن آتشفشان دماوند به وجود آمد و نگرانی‌هایی را از این بابت ایجاد کرد. سخنگوی سابق سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی در این باره گفت احتمال دارد وقوع سیل در گزنک به دلیل گرم شدن بدنه قله دماوند و آب شدن یخ‌برف‌ها باشد. به گفته وی، احتمال این که این اتفاق یه پدیده‌ی لحظه‌ای باشد کم است و به احتمال زیاد با لغزشی در دامنه‌های کوه دماوند، آب به مرور در یک نقطه جمع شده و پس از شکست سد طبیعی سیلاب رها شده و به سرعت به پایین شیب کوه آمده است.

آتشفشان دماوند

محمدجواد بلورچی، مشاور عالی و سخنگوی سابق زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در ادامه افزود رویداد سیلاب‌های تابستانه به خصوص در مناطقی که دارای یخچال های دائمی هستند پدیده‌ی عجیب و نادری نیست. به ویژه با گرمایش جهانی که در این مدت داشتیم، شاهد اتفاقاتی از این دست بودیم که به عنوان نمونه می‌توان به سیلاب شدید چند سال پیش در تنکابن به دلیل آب شدن سریع یخچال‌های علم کوه اشاره کرد. این پدیده خیلی جدی نیست، اما وقتی این اتفاق در قله‌ای آتشفشانی مانند آتشفشان دماوند رخ می‌دهد، ممکن است نگرانی‌هایی ایجاد شود. وی همچنین اظهار کرد:

سیلاب اخیر در گزنک مازندران می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد از جمله گرمای هوا، بارش روزهای قبل یا گرم شدن قله بر اثر فعالیت آتشفشانی که باید در مورد آن تحقیق کرد. در ویدیوهای منتشر شده از این سیلاب مشخص است که با یک سیلاب لحظه‌ای یا Flashflood روبرو بودیم، اما من معتقدم احتمالا با لغزشی در دامنه‌های پرشیب دماوند، آب به مرور در یک نقطه جمع شده و پس از شکست سد طبیعی سیلاب رها شده و به سرعت به پایین شیب آمده است. به دلیل گل و سنگ فراوانی که همراه با این پدیده بوده می‌توان این پدیده را گلروانه یا روانه واریزه‌ای نامید.

قله دماوند در حال تغییر شکل است

بلورچی در ادامه گفت یکی از احتمالاتی که در سیل اخیر گزنک مازندران باید بیشتر به آن پرداخت این است که شاید بدنه آتشفشان دماوند گرم شده و یخ‌برف‌های روی خود را ذوب کرده باشد که در این صورت باید به شدت نگران وضعیت قله دماوند و فوران آتشفشان بود. تصاویر ماهواره‌ای و مدل‌های نقشه‌برداری از آتشفشان دماوند نشان می‌دهد این قله از سال‌ها قبل در حال تغییر شکل‌های دائمی است. بنابراین نباید آتشفشان دماوند را خاموش فرض کنیم، چرا که این تغییر شکل در نهایت یک روز به انفجار و فوران آتشفشان منجر می‌شود.

آتشفشان دماوند

آتشفشان‌ها جزو خطرناک‌ترین پدیده‌هایی هستند که باید در برابر آنها آمادگی کامل داشته باشیم، اما همان‌گونه که در کشور ما هیچ اقدام جدی در مقابل سیلاب و زلزله انجام نمی‌شود، در خصوص آتشفشان‌ها نیز اتفاق جدی رخ نمی‌دهد. به گفته سخنگوی سابق سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی، از سال 1380 تا به امروز تلاش‌های زیادی در این سازمان برای ایجاد شبکه ملی پایش آتشفشان دماوند انجام شده و زمینی در مورد ساخت این مرکز در نظر گرفته شده، اما هنوز به تملک در نیامده تا تجهیزات در آن قرار بگیرد. اخیرا نیز ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در قله دماوند در حال نصب است.

آتشفشان دماوند در هر لحظه می‌تواند فعال شود

بلورچی تاکید کرد وقتی یک آتشفشان فعال در زمان خطرناک زمین‌شناسی یعنی ده هزار سال پیش فعالیت داشته، بر اساس تعاریف جهانی می‌تواند در هر لحظه‌ای از آینده نیز فعال شود. اولین فعالیت این قله کمی بیش از 2 میلیون سال پیش بوده و آخرین فعالیت آن نیز به کمتر از 7 هزار سال پیش بازمی‌گردد. بر خلاف زمین لرزه که قابل پیش‌بینی نیست، آتشفشان‌ها در صورت پایش دائم و مستمر قابل پیش‌بینی و قابل مدیریت خواهند بود. اگر در مورد این پدیده به موقع وارد عمل شویم می‌توانیم به تماشای این رویداد زیبای زمین‌شناسی بنشینیم و هیچ خطری را از جانب آن احساس نکنیم، اما متاسفانه تاکنون هیچ پایشی در مورد دماوند و سایر آتشفشان های ایران نمی‌شود.

آتشفشان دماوند

وی در مورد تجهیزات لازم برای پایش آتشفشان دماوند گفت این تجهیزات چیزهای عجیب و غریبی نیستند و در کشور وجود دارند. در واقع برای پایش این قله با مشکل تجهیزات مواجه نیستیم، بلکه عزم و اراده‌ای برای آن وجود ندارد. این کارشناس زمین‌شناسی تصریح کرد بیش از 30 روستا در دامنه دماوند قرار گرفته و دماوند از آن دسته از آتشفشان‌هایی است که گازهای کشنده و خطرناکی متصاعد می‌کند و ممکن است با یک انفجار عظیم، بخشی از قله را به آسمان پرتاب کند. دماوند آتشفشان فعالی دارد و در هر لحظه امکان دارد فعالیت کند. بنابراین توسعه ساخت و ساز در دامنه دماوند باید به شکلی باشد که در لحظه بتوان آن را تخلیه کرد. جاده هراز را باید بتوان در یک لحظه بست، اما این جاده از جاده‌هایی است که همیشه مملو از خودرو است و به این ترتیب خطر بزرگی بیخ گوش پایتخت قرار دارد.

دماوند یکی از مخرب‌ترین آتشفشان‌های جهان است

آتشفشان دماوند یک آتشفشان بی نظیر است و اطلاعات کمی درباره آن داریم. ما عادت بدی که در برابر همه مخاطرات داریم را در مورد آتشفشان‌ها هم ادامه می‌دهیم و هیچ اقدامات پیشگیرانه‌ای انجام نداده‌ایم، اما وقتی حادثه اتفاق بیفتد، هزینه‌های زیادی را باید در بازپرداخت خسارت یا بازسازی پرداخت کنیم. به عقیده بلورچی، آتشفشان دماوند جزو آتشفشان‌های مخرب جهان است و از آتشفشان سن هلن که در سال 1980 در مرز آمریکا و کانادا اتفاق افتاد نیز بزرگ‌تر است و می‌تواند ستون دودی خاکستری تا ارتفاع 25 کیلومتر به آسمان پرتاب کند. وقتی چنین توانی در یک آتشفشان وجود داشته باشد دیگر تفاوتی نمی‌کند در کجای دامنه کوه باشید. این آتشفشان بر روی استان‌های مازندران، سمنان و تهران تاثیر می‌گذارد و استان‌های گلستان و البرز هم تحت تاثیر قرار خواهند گرفت.

آتشفشان دماوند

همچنین آتشفشان سهند استان‌های آذربایجان غربی و شرقی و زنجان را درگیر می‌کند، آتشفشان سبلان استان‌های آذربایجان شرقی، اردبیل و گیلان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، آتشفشان تفتان استان‌های سیستان و بلوچستان و کشور پاکستان را درگیر می‌کند، آتشفشان بزمان بر روی استان‌های کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان تاثیر می‌گذارد و استان‌های کرمان و یزد نیز درگیر آتشفشان مزاحم هستند. در سال 1394 به فاصله 60 کیلومتری از قله آتشفشان تفتان، گدازه از زمین خارج شد که این موضوع را جدی نگرفتیم، در حالی که این اتفاق ممکن است نشان‌دهنده‌ی یک رویداد بزرگ باشد.

فرماندار دماوند فعال شدن آتشفشان را تکذیب کرد

پس از وقوع سیل گزنک مازندران و اظهارات سخنگوی سابق سازمان زمین‌شناسی در مورد احتمال فعال شدن آتشفشان دماوند و خطر جدی برای مردم تهران و مازندران، این شایعه بین مردم به خصوص در فضای مجازی دست به دست شد و موجی از نگرانی را به وجود آورد. اما فرماندار دماوند احتمال فوران آتشفشان دماوند را تکذیب کرده است.

مجید صفری، فرماندار دماوند در مورد اظهارات مطرح شده و شایعات منتشر شده مبنی بر فعالیت آتشفشان قله دماوند گفت:

بررسی‌های علمی انجام شده توسط ما و استعلامی که از ستاد مدیریت بحران استانداری تهران گرفتیم، احتمال فوران آتشفشان دماوند را به طور کلی رد می‌کند. مردم نگران نباشند و این اطمینان را می‌دهیم که تمامی تحرکات این آتشفشان به دقت رصد می‌شود و در حال حاضر هیچ خطری مردم منطقه را تهدید نمی‌کند. از مردم می‌خواهیم برای جلوگیری از اشاعه‌ی شایعات نگران‌کننده، اخبار را تنها از مراجع رسمی دریافت کنند.

حالا باید منتظر اظهارنظرهای جدیدتر کارشناسان و مسئولان در این باره باشیم تا اطمینان پیدا کنیم که آیا واقعا خطری از جانب فعالیت آتشفشان دماوند ما را تهدید می‌کند و قله دماوند پس از چند هزار سال خاموشی دوباره فوران خواهد کرد یا چنین احتمالی وجود ندارد؟


در حال حاضر شاخص توده بدنی (BMI) پرکاربردترین روش برای تشخیص لاغری یا اضافه وزن افراد است. اما به تازگی محققان، جایگزینی دقیق‌تر را برای اندازه گیری چربی بدن معرفی کردند که شاخص نسبی توده چربی یا RFM نام دارد.

تیم تحقیقاتی ابداع کننده‌ی فرمول RFM، نه تنها دقت این شیوه‌ی اندازه گیری چربی بدن را بیشتر می‌دانند؛ بلکه آن را ساده‌تر نیز توصیف کرده‌اند، چرا که بر خلاف برخی روش‌های دیگر نیازی به تجهیزات و محاسبات آنچنانی ندارید و تنها با یک نوار متر می‌توانید کار را به انجام برسانید.

اندازه گیری چربی بدن

در واقع در فرمول ارائه شده برای RFM به جای محاسبه‌ی وزن، نسبت دور کمر به قد افراد لحاظ می‌شود؛ به همین دلیل محققان معتقدند این فرمول به نحو روشن‌تری نشان می‌دهد که آیا چربی بدن اشخاص در سطح متعادل و سالمی قرار دارد یا خیر؟

«اوریسن وولکات» محقق ارشد این مطالعه از مرکز پزشکی سدراس-سینای کالیفرنیا می‌گوید:

ما به دنبال شناسایی روشی مطمئن، ساده و ارزان برای اندازه گیری چربی بدن افراد بدون نیاز به استفاده از تجهیزات پیشرفته بودیم. نتایج آزمایش‌های بسیاری بر دقت بالای فرمول ما صحه گذاشت و مشخص شد که شاخص نسبی توده چربی در قیاس با بسیاری از شاخص‌های مورد استفاده در پزشکی (از جمله BMI)، برای سنجش سطح چربی بدن مناسب‌تر است.

در فرمول BMI، ابتدا می‌بایست وزن خود بر حسب کیلوگرم را تقسیم بر قد خود بر حسب متر بکنید. سپس عدد حاصل را دوباره بر قد خود تقسیم نمایید. عدد نهایی با یک نمودار قیاس می‌شود و چنانچه بین 18.5 تا 25 باشد، شاخص توده بدنی شما در وضعیت نرمالی قرار دارد.

اندازه گیری چربی بدن

اما کارشناس همواره بر بی‌عیب و نقص نبودن این شیوه تاکید داشته‌اند؛ چرا که در BMI تفاوت‌های جنسیتی در نظر گرفته نمی‌شود، لزوما توده عضلانی بدن را هم به درستی منعکس نمی‌کند و با توجه به کهنسال یا خردسال بودن افراد تحت آزمایش، امکان انحراف در نتایج وجود دارد.

اندازه گیری چربی بدن با فرمول RFM

مدت‌ها BMI به عنوان یک روش دم دستی برای رصد کردن چاقی افراد در گذر زمان مورد توجه بوده است و در برخی موارد، نتایج آن را زنگ هشداری برای مشکلات سلامتی وابسته به وزن می‌دانستند. حالا اما شاید دوران BMI به سر رسیده باشد و RFM جایگزین آن شود. فرمول محاسبه به شرح زیر است:

اندازه گیری چربی بدن

بر اساس داده‌های مربوط به 3456 فرد بالغ در امریکا، نتایج RFM تا حد زیادی با نتایج حاصل از سنجش تراکم استخوان (DXA body scan) مطابقت داشت که روشی پیشرفته و استاندارد برای اندازه‌گیری بافت استخوانی، عضلانی و چربی بدن است. به عبارت دیگر اندازه گیری چربی بدن با فرمول RFM، تقریبا به دقت روش‌های پیشرفته‌ی بالینی انجام می‌گیرد و از حدود 300 روش مورد استفاده‌ی دیگر، دقیق‌تر است.

امید می‌رود این فرمول تازه بتواند در کمک به افرادی که با اضافه وزن و مشکلات ناشی از آن مواجه هستند (از جمله دیابت و فشار خون) مفید واقع شود و شاخص خوبی برای سنجش سطح چربی بدن‌شان باشد. اما در مقطع کنونی، آن‌طور که اعضای تیم تحقیقاتی عقیده دارند، حصول اطمینان از دقت RFM مستلزم انجام آزمایش‌های بیشتری با حضور افرادی از نژادها و سنین مختلف است؛ آن موقع شاید بتوان با BMI خداحافظی کرد.

به گفته‌ی وولکات:

هنوز نیاز است که RFM را در جوامع آماری بزرگتر و متنوع‌تر مورد سنجش قرار دهیم تا مشخص شود که درصد چربی بدن در چه محدوده‌ای نرمال یا غیر نرمال است و تا چه حد با مشکلات و بیماری‌‌های ناشی از اضافه وزن ارتباط دارد.

نتایج این مطالعه در مجله Scientific Reports به چاپ رسیده است.


پژوهشگران فرمولی را به‌نام RFM، ابداع کرده‌اند که اضافه وزن و میزان چربی بدن را دقیق‌تر از BMI محاسبه می‌کند.

شاخص توده‌ی بدنی یا بی‌‌ام‌‌آی (BMI)، مقیاسی برای اندازه‌گیری میزان چربی بدن و تناسب‌اندام براساس نسبت وزن به قد فرد است. این شاخص از طریق حاصل تقسیم وزن بر مجذور قد فرد محاسبه می‌شود و برای مردان و زنان بالای 20 سال درست کار می‌کند و اعداد متوسط این شاخص برای کودکان بالای دو سال متفاوت است. این عدد نشان می‌دهد که شما دارای کمبود وزن هستید و باید وزن اضافه کنید یا اندامتان متناسب است یا اضافه وزن دارید و باید وزنتان را کاهش دهید. 

در واقع این سنجش میزان چاقی را اندازه گیری نمی‌کند بلکه ابزاری مناسب است تا سلامت وزن فرد با توجه به قدش تخمین زده شود که از روی آن می‌توان  چاقی را محاسبه کرد. این شاخص در بین سال‌های ۱۸۳۰ تا ۱۸۵۰ توسط آدولف کوتله، دانشمند بلژیکی ابداع شد به همین دلیل به آن شاخص کوتله نیز می‌گویند. شاخص توده بدنی از طریق تقسیم وزن فرد به کیلوگرم بر توان دوم (x²) قدش به متر به‌دست می‌آید. گرچه شاخص توده‌ی بدنی به‌طور معمول برای همه‌ی زنان و مردان نتایج قابل اعتمادی را نشان می‌دهد اما مانند تمام مسائل دیگر دارای محدودیت‌هایی است.

این شاخص ممکن است برای ورزشکاران و افرادی که بافت ماهیچه‌ای مستحکم و متراکم دارند، با ضریب خطا همراه باشد و BMI آنها را بیشتر از میزان واقعی نشان دهد زیرا اضافه وزنی را که به دلیل بافت ماهیچه‌ای به وجود آمده است، با چربی اضافی بدن اشتباه می‌گیرد. در مورد استفاده از این شاخص برای سالمندان نیز محدودیت‌هایی وجود دارد زیرا ممکن است اضافه وزن این افراد را کمتر از حد واقعی نشان دهد. محاسبه شاخص توده‌ی بدنی برای زنان باردار کاربردی نیست. در افراد بین ۱۸ تا ۲۰ سال باید از روش محاسبه‌ی شاخص توده‌ی بدنی برای کودکان استفاده کرد تا اعداد به‌دست آمده واقعی باشند.

شاخص BMI برای افرادی که بافت ماهیچه‌ای مستحکم و متراکم  دارند، با خطا همراه است

پژوهشگران در مرکز درمانی Cedars-Sinai فرمول جدیدی را ابداع کرده‌اند و ادعا می‌کنند این فرمول تصویر دقیق‌تری از چربی بدن را نشان می دهد. برخلاف BMI، فرمول جدید توسعه‌یافته در Cedars-Sinai فقط به قد و اندازه دور کمر نیاز دارد. شاخص نسبی توده‌ی چربی بدن (RFM) شامل محاسبه نسبت اندازه قد و دور کمر در واحد متر، ضرب در ۲۰، منهای عدد در نظر گرفته شده برای تفاوت جنسیت است. شاخص توده چربی نسبی، همچنین بین جنسیت تفاوت قائل و برای آنها دو فرمول جداگانه تعریف شده است:

زنان : ۷۶ – (۲۰ x قد/ دور کمر در واحد متر) = RFM

مردان : ۶۴ – (۲۰ x قد/ دور کمر در واحد متر) = RFM

شاخص نسبی توده‌ی چربی بدن / RFM

بسیاری از متخصصان پزشکی معتقدند که چربی اضافی اغلب در اطراف شکم جمع (روش‌های کاهش چربی دور شکم) می‌شود، به همین خاطر بسیاری از متخصصان پزشکی باور دارند که اندازه‌گیری‌ دور کمر شاخص با ارزش‌تری برای محاسبه مشکلات اضافه وزنی است. حال یافته‌های این مرکز درمانی نیز همین موضوع را نشان می‌دهد. پژوهشگران براساس یک پایگاه داده متشکل از ۱۲ هزار بزرگسال که در نظرسنجی بهداشت و تغذیه که توسط مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری انجام شده است، بیش از ۳۰۰ فرمول بالقوه برای تخمین چربی بدن را آزمایش کردند. پس از اینکه فرمول RFM بر روی  ۳۵۰۰ نفر صورت گرفت، آن‌ها مقدار خروجی از این محاسبه را با مقادیر سنجش تراکم استخوان (DXA) مقایسه کردند.

مقاله‌های مرتبط:

اسکن DXA برای اندازه‌گیری چگالی استخوان مورد استفاده قرار می‌گیرد و روشی دقیق برای اندازه‌گیری بافت بدن، استخوان، ماهیچه و چربی به حساب می‌آید. نتایج حاصل از فرمول RFM، بیشترین تطابق را با اسکن DXA داشت. در نهایت مشخص شد نتایج به‌دست آمده از فرمول RFM نزدیک‌ترین میزان به نتایج سنجش تراکم استخوان است. این پژوهش در ژورنال Scientific Reports منتشر شده است. دکتر ریچارد برگمن، نویسنده‌ی ارشد این مطالعه و مدیر دیابت ورزشی و سکته‌ی قلبی در مرکز سلامت چاقی و تحقیقاتی سدارس-سینای می‌گوید:

فرمول RFM در یک پایگاه اطلاعاتی بزرگ تایید شده‌ است. این یک شاخص جدید برای سنجش چاقی بدن است که می‌تواند به‌‌راحتی برای جامعه‌ی پزشکی که در تلاش برای درمان بیماران مبتلا به اضافه‌ وزن هستند و اغلب با مشکلات جدی در حوزه سلامت مانند دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی روبه‌رو می‌شوند، مورد استفاده قرار گیرد.

اوریسون ولکات، سرپرست این تحقیق می‌گوید:

RFM خود را به‌عنوان روش اندازه‌گیری چربی بدن در مقایسه با بسیاری از شاخص‌های موجود در پزشکی، مانند BMI، ثابت کرده است اما این امر باید در مطالعه‌‌ی جمعیت‌های بزرگ‌تر مورد آزمایش قرار گیرد تا محدوده‌ی اعداد خروجی برای این فرمول را که براساس آن دسته‌بندی‌های لاغری، نرمال بودن و اضافه وزنی مشخص می‌شود، استخراج کنیم.

آخرین دیدگاه‌ها

    دسته‌ها